Projekt ustawy o franczyzie: trwają jego analizy

Zasady zawierania umowy franczyzy, obowiązki informacyjne organizatora sieci franczyzowej przed zawarciem umowy, prawa i obowiązki stron umowy franczyzy oraz zasady ochrony zbiorowych interesów franczyzobiorców zawiera projekt ustawy o franczyzie.

Autorem projektu jest dr hab. Rafał Adamus, kierownik Zakładu Prawa Gospodarczego, Handlowego i Upadłościowego Uniwersytetu Opolskiego, który jest też członkiem Zespołu ds. Franczyzy w Radzie Przedsiębiorców działającej przy Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Od jakiegoś czasu to on jest autorem różnych analiz systemu franczyzowego. 11 czerwca ujrzała światło dzienne jego kolejna propozycja: projekt ustawy o działalności franczyzowej. Jak ustaliliśmy, trwają teraz analizy prawne we wspomnianym zespole. Opinie mają być znane pod koniec tygodnia.

- Dokument jest dość ciekawy i na pewno jest bardziej „miękką” propozycją pana Adamusa w porównaniu z jego poprzednimi – komentuje dla nas Paweł Tracz, franczyzobiorca Żabki i przewodniczący Zespołu ds. Franczyzy przy Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców. - Cieszę się, że nasze rozmowy skutkują coraz większym zrozumieniem, jak funkcjonuje franczyza – dodaje.

Definicja franczyzy

Co konkretnie zawiera projekt? Definiuje m.in. zasady zawierania umowy franczyzy. W pierwszym rozdziale czytamy więc, że „przez umowę franczyzy organizator sieci, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, udziela drugiej stronie, na czas oznaczony bądź nieoznaczony, zezwolenia na korzystanie w szczególności z jego nazwy, godła, symboli, znaków towarowych, patentów, innych praw własności intelektualnej i przemysłowej lub zezwala na korzystanie ze zidentyfikowanej, istotnej i poufnej koncepcji lub techniki prowadzenia działalności gospodarczej i zobowiązuje się do udzielenia drugiej stronie pomocy, a franczyzobiorca zobowiązuje się do prowadzenia działalności gospodarczej we własnym imieniu i na własny rachunek zgodnie ze wskazówkami organizatora sieci i do zapłaty umówionego wynagrodzenia”.

Projekt obliguje również organizatora sieci do doręczenia przed zawarciem umowy franczyzy, a w tym także umowy przedwstępnej lub warunkowej drugiej stronie aktualnego prospektu informacyjnego, który ma zawierać m.in. dane dokładnie identyfikujące organizatora sieci, w tym dane o wpisie organizatora sieci do właściwego rejestru, numer NIP organizatora sieci (jeżeli taki posiada), informację o osobach uprawnionych do reprezentowania organizatora sieci, a także opis działalności franczyzowej organizatora sieci i jej dotychczasową historię (a w tym datę rozpoczęcia działalności organizatora sieci), w tym liczbę zawartych umów franczyzowych i liczbę czynnych umów franczyzowych według danych nie późniejszych niż trzy miesiące przed datą przedstawienia prospektu informacyjnego.

Prospekt musi też zawierać informacje o organizatorze sieci i podmiotach pozostających z nim w stosunku zależności lub dominacji, jak również o podmiotach powiązanych; sprawozdania finansowe organizatora sieci za przynajmniej dwa ostatnie lata obrotowe, z tym że organizator sieci może przedstawić dwa ostatnie publikowane sprawozdania finansowe; szczegółowy opis zasad działalności sieci franczyzowej oraz ogólny opis działalności, która ma być wykonywana przez franczyzobiorcę a także wynagrodzenie organizatora sieci, w tym także wszelkie formy wynagrodzenia pośredniego.

Co ciekawe, autor projektu proponuje, aby w prospekcie znalazł się też opis profilu idealnego franczyzobiorcy, w tym wymogi co do ewentualnego wcześniejszego doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, poziomu wykształcenia i innych cech, które franczyzobiorca musi lub powinien posiadać. Jasno mają też być napisane wymogi dotyczące bezpośredniego i osobistego zaangażowania franczyzobiorcy w prowadzenie działalności franczyzowej oraz szczegółowe informacje o całkowitych, szacunkowych nakładach inwestycyjnych niezbędnych do poniesienia celem rozpoczęcia działalności franczyzowej.

Powinny też być m.in. szczegółowe informacje o szacunkowej wartości zapasów towarów, jeżeli dotyczy to danej działalności i warunków płatności za nie; szczegółowe informacje na temat zobowiązania franczyzobiorcy do zakupu wszelkich towarów lub usług wymaganych do rozpoczęcia lub prowadzenia działalności franczyzowej; szczegółowe informacje o zakresie pomocy dla franczyzobiorcy, w tym w szczególności o innowacjach technologicznych, szkoleniach franczyzobiorców i pracowników (w tym o czasie ich trwania, treści i kosztach), o podręcznikach franczyzowych.

I jedna z najważniejszych kwestii: informacje o nadzorze nad sposobem wykonywania działalności franczyzowej przez franczyzobiorcę, w tym o zakresie dokumentów i danych jakie będzie obowiązany udostępniać franczyzobiorca.

Przed podpisaniem umowy przyszły franczyzobiorca ma dostać pełną kopię standardowej umowy franczyzowej (i ewentualnej umowy przedwstępnej), która ma zostać zawarta z franczyzobiorcą oraz określenie zasad przejścia praw i obowiązków z umowy franczyzy, zasad dziedziczenia, zasad dopuszczalności zmian składu wspólników franczyzobiorcy bez zgody organizatora sieci i inne podobne ograniczenia, jeżeli istnieją.

Opisane mają też być zdarzenia, które spowodują nałożenie kar umownych, innych obciążeń lub wypłatę odszkodowania i ich odpowiednich kwot, a także wysokość wszelkich bieżących opłat przypadających do zapłaty przez franczyzobiorcę na rzecz organizatora sieci lub osoby trzeciej przez niego wskazanej, „z wyszczególnieniem tytułów zapłaty, a w tym w szczególności bieżące wynagrodzenie organizatora sieci, czynsz za udostępnione do korzystania rzeczy, w tym opłaty z tytułu najmu lokalu i minimalne ubezpieczenie”.

Prawa i obowiązki stron umowy franczyzy

Projekt ustawy reguluje również prawa i obowiązki stron umowy franczyzy. Dopuszcza, aby w umowie franczyzy można było zastrzec, że o ile nie nastąpią nadzwyczajne zdarzenia gospodarcze organizator sieci, za dodatkowym wynagrodzeniem, gwarantuje wysokość, „w określonych przedziałach kwotowych (procentowych), jednocześnie przychodów, kosztów i dochodów franczyzobiorcy prowadzącego działalność gospodarczą zgodnie ze wskazówkami organizatora sieci”.

Co więcej, organizator sieci, który prowadzi działalność organizatora sieci krócej niż jeden rok, nie może pobierać z góry wynagrodzenia wstępnego w kwocie wyższej niż suma wynagrodzenia bieżącego za okres gospodarczy równy sześciu miesiącom (limit wymagalności). Postanowienie umowne mniej korzystne dla franczyzobiorcy jest nieważne. Natomiast, jeżeli wysokość wynagrodzenia bieżącego nie jest z góry znana, wówczas przyjmuje się jego prawdopodobną wielkość szacunkową. I kolejna kwestia: jeżeli termin płatności wynagrodzenia bieżącego organizatora sieci nie jest oznaczony w umowie, płatne jest ono z dołu w terminie miesięcznym.

W projekcie jest też zastrzeżenie, że organizator sieci nie może zobowiązywać franczyzobiorcy do nabywania towarów lub usług od organizatora sieci lub osoby trzeciej za ceny odbiegające od średnich cen rynkowych. A jeżeli wskutek okoliczności, za które franczyzobiorca odpowiedzialności nie ponosi i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z działalności franczyzowej uległ zmniejszeniu, franczyzobiorca może żądać proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia organizatora sieci za dany okres gospodarczy, jeżeli wynagrodzenie to zostało zastrzeżone w stałej kwocie.

Według dr Adamusa umowa powinna określać zasady ponoszenia nakładów przez franczyzobiorcę w czasie trwania umowy, a jeżeli jest możliwe określenie ich rodzaju i szacunkowej wielkości - to powinna je określić. Umowa powinna też określać zasady rozliczania poniesionych przez franczyzobiorcę nakładów.

I kolejna propozycja: obowiązek zachowania tajemnicy franczyzowej trwa także przez pięć lat po ustaniu umowy, o ile strony nie zastrzegły innego terminu. „informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne organizatora sieci lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, niezbędne do prowadzenia działalności franczyzowej, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób (wyjąwszy innych uczestników sieci franczyzowej), co do których organizator sieci podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności i które zostały na podstawie umowy udostępnione franczyzobiorcy”.

O ile strony umowy nie postanowią inaczej, bez zgody organizatora sieci franczyzobiorca nie może praw z umowy franczyzy przenieść na inną osobę, wnieść tytułem wkładu do spółki lub wykonywać ich z nową osobą. W braku odmiennej umowy franczyza wygasa z chwilą śmierci franczyzobiorcy.

Projekt dopuszcza, że organizator sieci może w każdym czasie – sam lub przez osobę trzecią – przeprowadzić kontrolę działalności franczyzobiorcy, a także żądać od franczyzobiorcy niezwłocznego udostępnienia informacji i danych o jego działalności w takim zakresie, w jakim strony określiły to w umowie.

Rozwiązanie umowy franczyzowej

Organizator sieci może wypowiedzieć ze skutkiem natychmiastowym umowę zawartą na czas oznaczony, jak i na czas nieoznaczony, jeżeli:

- franczyzobiorca nie podjął działalności gospodarczej i nie podejmuje jej pomimo wezwania organizatora sieci albo trwale zaprzestał jej prowadzenia;

- franczyzobiorcy zakazano prowadzenia działalności gospodarczej na mocy prawomocnego orzeczenia sądu;

- franczyzobiorca utracił pełną zdolność do czynności prawnych;

- franczyzobiorca pomimo upomnienia organizatora sieci nadal rażąco narusza istotne postanowienia umowy franczyzy;

- franczyzobiorca zalega wobec organizatora sieci z zapłatą wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności;

- została ogłoszona upadłość franczyzobiorcy;

- zachowanie franczyzobiorcy w sposób rażący i uporczywy narusza prawo albo wywołuje poważne zgorszenie publiczne, a franczyzobiorca nie zaprzestał tego zachowania pomimo wezwania ze strony organizatora sieci;

- zachodzą inne ważne przyczyny określone w umowie.

Również franczyzobiorca może wypowiedzieć ze skutkiem natychmiastowym umowę zawartą na czas oznaczony jak i na czas nieoznaczony, jeżeli:

- informacje podane przez organizatora sieci w prospekcie informacyjnym były nierzetelne, niepełne albo nieprawdzie, a jednocześnie dotyczyły spraw mających istotne znaczenie, które uzasadniają założenie, że gdyby franczyzobiorca był należycie poinformowany to do umowy by nie przystąpił i nie upłynął okres dziesięciu dni od powzięcia o tym wiedzy przez franczyzobiorcę i okres sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy;

- wskutek okoliczności, za które franczyzobiorca odpowiedzialności nie ponosi i które nie dotyczą jego osoby, dalsze wykonywanie umowy franczyzy miałoby bezpośredni i oczywisty wpływ na powstanie stanu niewypłacalności albo zagrożenia niewypłacalnością franczyzobiorcy;

- organizator sieci pomimo pisemnego upomnienia nadal rażąco narusza istotne postanowienia umowy franczyzy;

- została ogłoszona upadłość organizatora sieci;

- zachodzą inne ważne przyczyny określone w umowie.

Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana przez franczyzobiorcę na trzy miesiące naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku i na miesiąc naprzód w trzecim i kolejnym roku jej obowiązywania. Natomiast umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana przez organizatora sieci na sześć miesięcy naprzód.

Jeżeli franczyzobiorca jest osobą fizyczną i w sposób nieprzewidziany w chwili zawarcia umowy doznał obiektywnej przeszkody, która w sposób trwały uniemożliwia mu bądź w stopniu znacznym utrudnia prowadzenie działalności franczyzowej, wówczas może on wypowiedzieć umowę franczyzy z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia choćby umowa była zawarta na czas oznaczony.

Po ustaniu umowy franczyzobiorca nie może bezpośrednio ani nawet pośrednio prowadzić działalności konkurencyjnej względem organizatora sieci ani w jakikolwiek sposób uczestniczyć w prowadzeniu takiej działalności przez trzy lata po ustaniu umowy. Franczyzobiorcy nie przysługuje od organizatora sieci odszkodowanie z tytułu powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej.

Zdanie od autora

Zdaniem dr Rafała Adamusa, uregulowanie zasad dotyczących franczyzy powinno wiązać się z minimum ingerencji ustawodawcy w obrót gospodarczy. - Granicą regulacji franczyzy powinna być potrzeba zagwarantowania uczciwości obrotu gospodarczego. W konsekwencji projekt nie wprowadza poważniejszych utrudnień dla profesjonalnie działających sieci franczyzowych - tłumaczy jego autor.

I dodaje, że projekt proponuje zastosowanie jedynie proporcjonalnych rozwiązań prawnych a jego celem nie jest tłumienie w jakikolwiek sposób rzetelnie prowadzonej działalności gospodarczej ani organizatorów sieci ani franczyzobiorców, lecz zapewnienie ochrony interesów franczyzobiorcy jak i organizatora sieci.

 

 

Katarzyna Pierzchała 4544 Artykuły

W „Handlu” od 2004 r. Europę przemierza dla przyjemności, Polskę w poszukiwaniu sklepów wartych uwagi. Zgłębia handel od podszewki. Puzzlomaniaczka.

Komentarze

Prosimy o wypowiadanie się w komentarzach w sposób uprzejmy, z poszanowaniem innych uczestników dyskusji i ich odrębnych stanowisk. Komentując akceptujesz regulamin publikowania komentarzy.