[PORADNIK] Grant Thornton dla Handlu: Zawieranie umów w dobie koronawirusa

Jak skutecznie i bezpiecznie zawierać umowy przez e-mail, komunikator internetowy lub SMS radzi Jędrzej Kucharski, Kancelaria Prawna Grant Thornton.

Wydarzenia związane z pandemią koronawirusa w sposób istotny wpłynęły na funkcjonowanie przedsiębiorstw. Wiele osób uprawnionych do reprezentacji podmiotów gospodarczych nadal pracuje zdalnie, bez dostępu do bieżącej obsługi sekretariatu. Rodzi to szereg utrudnień organizacyjnych, w tym problemy związane z podpisywaniem i składaniem kontrahentom pisemnych oświadczeń. Czy umowy i odnoszące się do nich oświadczenia muszą mieć jednak formę pisemną? Czy jest możliwe skuteczne i bezpieczne zawieranie, rozwiązywanie i dokonywanie zmian kontraktów przy użyciu np. poczty elektronicznej, SMS, wiadomości głosowych lub komunikatorów internetowych?

Zasadą jest swoboda formy zawarcia umowy

W większości przypadków kodeks cywilny przyznaje uczestnikom obrotu gospodarczego swobodę decydowania o formie, w której zawierają umowę. Wiele typów umów można zawrzeć w dowolnej formie, również ustnej. Do umów zawieranych za pośrednictwem poczty elektronicznej, komunikatorów internetowych czy też wiadomości SMS odnoszą się przepisy o formie dokumentowej.

Forma dokumentowa

Zgodnie z kodeksem cywilnym do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej, wystarczy złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej to oświadczenie. Definicja dokumentu sformułowana w ustawie jest bardzo pojemna. Czynność prawna zostaje dokonana w formie dokumentowej, gdy obejmuje oświadczenie woli utrwalone zarówno na papierze, jak i np. na serwerze poczty elektronicznej lub komunikatora internetowego, twardym dysku komputera czy karcie pamięci.

Umowa zawarta przez e-mail, SMS lub komunikator internetowy jest więc umową zawartą w formie dokumentowej. Kluczowy warunek zachowania formy dokumentowej stanowi jednak możliwość ustalenia tożsamości osoby składającej oświadczenie woli poprzez np. zapoznanie się z numerem telefonu, z którego nadana została wiadomość tekstowa, adresem poczty elektronicznej nadawcy czy danymi konta na portalu społecznościowym lub komunikatorze. W przypadku zaistnienia sporu, wynikającego z umowy konieczne staje się dowiedzenie, że dane oświadczenie pochodzi od konkretnego kontrahenta.

Dokumentową formę czynności prawnych należy odróżnić od formy pisemnej. Koniecznym warunkiem zachowania tzw. zwykłej formy pisemnej pozostaje złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Umowa zawarta na papierze bez własnoręcznych podpisów nie spełnia zatem wymogu formy pisemnej, ale – o ile treść umowy pozwala ustalić jej strony – spełnia wymogi formy dokumentowej. W praktyce można spotkać się także z zawieraniem umów poprzez wymianę, np. za pośrednictwem poczty elektronicznej, skanów podpisanych ręcznie dokumentów. W takiej sytuacji również zachowana zostaje forma dokumentowa, a nie pisemna (tak jak w przypadku złożenia oświadczeń woli w treści wiadomości e-mail).

Forma elektroniczna

Odrębną, uregulowaną w kodeksie cywilnym formą czynności prawnych jest forma elektroniczna. Jej zachowanie uzależnia się od złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenia go kwalifikowanym tzw. bezpiecznym podpisem elektronicznym. Istotne, że – wbrew intuicji – jeśli dla danej czynności zastrzeżony został wymóg formy elektronicznej, dokonanie jej przez e-mail lub inny elektroniczny środek komunikacji bez kwalifikowanego podpisu elektronicznego skutkuje niedochowaniem tego wymogu.

Przepisy kodeksu cywilnego stanowią, że oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. Kwalifikowany podpis elektroniczny zastępuje zatem podpis własnoręczny. Oznacza to, że jeśli dla danego oświadczenia zastrzeżony został wymóg formy pisemnej, można dochować wskazanego wymogu poprzez np. przesłanie drugiej stronie wiadomości e-mail opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Krótka charakterystyka formy pisemnej, dokumentowej i elektronicznej:

  • Forma pisemna (tzw. zwykła forma pisemna). Identyfikacja osoby składającej oświadczenie poprzez złożenie przez nią własnoręcznego podpisu.

Przykład: umowa zawarta w sposób „tradycyjny” na piśmie, własnoręcznie podpisana przez strony

  • Forma elektroniczna. Identyfikacja osoby składającej oświadczenie poprzez opatrzenie oświadczenia składanego w postaci elektronicznej tzw. kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Przykład: umowa zawarta poprzez wymianę wiadomości e-mail opatrzonych tzw. kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

  • Forma dokumentowa. Możliwość identyfikacji osoby składającej oświadczenie, pomimo braku podpisu własnoręcznego i elektronicznego.

Przykład: umowa zawarta przez e-maile, SMS lub komunikator internetowy bez kwalifikowanych podpisów elektronicznych lub w postaci papierowej bez własnoręcznych podpisów stron.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wymogi formy szczególnej i skutki jej niedochowania

Zasadą jest, że umowa zawarta w formie dokumentowej wiąże strony. Istnieją jednak szczególne przypadki, w których taka forma zawarcia kontraktu lub złożenia oświadczenia nie wystarcza. Wymóg zachowania formy szczególnej w odniesieniu do konkretnej czynności prawnej (np. formy pisemnej, formy aktu notarialnego) oraz skutki jej niezachowania mogą wynikać zarówno z ustawy, jak i z ustaleń stron. Ustawodawca przewidział trzy kategorie skutków niedochowania wymaganej formy czynności prawnej, w zależności od tego, czy forma została zastrzeżona pod rygorem nieważności, dla celów dowodowych, czy dla wywołania określonych skutków prawnych. W praktyce obrotu gospodarczego najczęściej spotyka się rygor nieważności oraz ograniczeń dowodowych.

Niezachowanie formy czynności prawnej zastrzeżonej pod rygorem nieważności skutkuje bezwzględną nieważnością czynności. Nieważność umowy prowadzi natomiast do niemożności efektywnego dochodzenia spełnienia przez drugą stronę, wynikających z jej treści, świadczeń. Przykładami kontraktów, których ważność ustawa uzależnia od zachowania formy pisemnej są umowa leasingu, umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu czy umowa licencji wyłącznej na korzystanie z utworu.

Niezachowanie formy czynności prawnej zastrzeżonej dla celów dowodowych powoduje – w przypadku zaistnienia sporu sądowego – niedopuszczalność przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na okoliczność dokonania czynności. Zatem jeśli strony zawrą umowę bez zachowania wymaganej dla celów dowodowych formy, będą miały ograniczoną możliwość udowodnienia przed sądem faktu istnienia pomiędzy nimi stosunku prawnego i jego treści. Jeśli ustawa przewiduje dla danej czynności wymóg zachowania zwykłej formy pisemnej, formy dokumentowej lub elektronicznej, ale bez rygoru nieważności, zastosowanie znajduje rygor ograniczeń dowodowych. W takim przypadku, nawet jeśli strony nie zachowają wymaganej formy, czynność pozostanie ważna.

Istnieje jednak szereg wskazanych w ustawie okoliczności, w których rygor ograniczeń dowodowych nie znajduje zastosowania. Mimo niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron jest dopuszczalny:

  • jeśli czynność została dokonana w ramach stosunków obustronnie profesjonalnych tzn. relacji między przedsiębiorcami, w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą lub zawodową

  • gdy obie strony sporu sądowego wyrażą na to zgodę,

  • gdy żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą,

  • gdy fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu (dokumentem uprawdopodobniającym zawarcie umowy może być np. faktura, pokwitowanie, wyciąg z rachunku bankowego lub korespondencja SMS).

Przykład:

Umowa pożyczki obejmująca kwotę powyżej 1000 zł, dla której ustawodawca przewidział wymóg formy dokumentowej bez rygoru nieważności zawarta ustnie także będzie wiązać strony.

Nie będą one jednak, co do zasady, uprawnione do wykazania przed sądem istnienia i treści umowy pożyczki za pomocą dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron. Ograniczenie to nie znajdzie zastosowania, jeśli zaistnieje którakolwiek z wymienionych wyżej okoliczności wyłączających rygor ograniczeń dowodowych. W takim przypadku kontrahenci będą mogli bez przeszkód powoływać wszelkie dowody zarówno na okoliczność istnienia łączącego ich stosunku prawnego, jak i jego treści.

Natomiast w przypadku gdy ustawa przewiduje dla danej czynności wymóg jednej z form wyższych niż zwykła forma pisemna, forma dokumentowa lub elektroniczna (np. forma aktu notarialnego), czynność dokonana z naruszeniem wymaganej formy będzie bezwzględnie nieważna, chyba że ustawa wprost przewiduje inny skutek. W praktyce oznacza to, że umowa sprzedaży nieruchomości, przedsiębiorstwa lub udziałów spółki z o. o. zawarta np. w zwykłej formie pisemnej lub przez pocztę elektroniczną zawsze, w świetle prawa, uważana będzie za niezawartą.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Umowy, do których zawarcia ustawa wymaga określonej formy szczególnej i skutek niedochowania formy:

  • Brak ustawowego wymogu co do formy

Przykład: umowa zlecenie

Skutek zawarcia w formie ustnej: umowa ważna

Skutek zawarcia w formie dokumentowej: umowa ważna

Skutek zawarcia w zwykłej formie pisemnej: umowa ważna

  • Ustawowy wymóg formy dokumentowej pod rygorem ograniczeń dowodowych

Przykład umowy: umowa pożyczki kwoty powyżej 1000 zł

Skutek zawarcia w formie ustnej: umowa ważna (obowiązują ograniczenia dowodowe, chyba że występuje jedna z okoliczności je wyłączających)

Skutek zawarcia w formie dokumentowej: umowa ważna (brak ograniczeń dowodowych)

Skutek zawarcia w zwykłej formie pisemnej: umowa ważna (brak ograniczeń dowodowych)

  • Ustawowy wymóg formy pisemnej pod rygorem ograniczeń dowodowych

Przykład: umowa kontraktacji

Skutek zawarcia w formie ustnej: umowa ważna (obowiązują ograniczenia dowodowe, chyba że występuje jedna z okoliczności je wyłączających)

Skutek zawarcia w formie dokumentowej: umowa ważna (obowiązują ograniczenia dowodowe, chyba że występuje jedna z okoliczności je wyłączających)

Skutek zawarcia w zwykłej formie pisemnej: umowa ważna (brak ograniczeń dowodowych)

  • Ustawowy wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności

Przykład: umowa leasingu; umowa licencji wyłącznej na korzystanie z utworu

Skutek zawarcia w formie ustnej: umowa nieważna

Skutek zawarcia w formie dokumentowej: umowa nieważna

Skutek zawarcia w zwykłej formie pisemnej: umowa ważna

  • Ustawowy wymóg formy wyższej niż zwykła forma pisemna

Przykład: umowa sprzedaży przedsiębiorstwa; umowa sprzedaży nieruchomości

Skutek zawarcia w formie ustnej: umowa nieważna

Skutek zawarcia w formie dokumentowej: umowa nieważna

Skutek zawarcia w zwykłej formie pisemnej: umowa nieważna

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Również same strony mogą wskazać, w jakiej formie powinny być dokonywane między nimi czynności prawne. Jeśli np. w umowie ramowej strony określą, że zawierane między nimi w ramach przyszłej współpracy jednostkowe umowy dostawy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności, oświadczenia o woli związania się umową dostawy wyrażone np. przez e-mail nie wywołają zamierzonych przez strony skutków.

Swobodę stron w zakresie zastrzeżenia wymogu formy dokonywanych między nimi czynności ograniczają przepisy ustawy. Jeżeli bowiem ustawa wymaga zachowania określonej formy dla ważności danej czynności prawnej, kontrahenci nie mogą – w drodze porozumienia – zdecydować, że czynność ta zostanie przez nich dokonana w formie mniej surowej niż forma zastrzeżona przez przepisy prawa.

Na przykład nieważne będzie określone przez strony w umowie przedwstępnej zastrzeżenie zwykłej formy pisemnej lub formy dokumentowej dla umowy sprzedaży udziałów w spółce z o. o., dla której ustawodawca przewidział formę pisemną z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Zmiana umowy dokonana np. przez e-mail

Korzystając z przysługującej kontrahentom swobody kształtowania łączącego ich stosunku prawnego mogą oni, co do zasady, dowolnie ustalić formę dla zmiany pierwotnej treści umowy i określić związany z nią rygor. Strony nie są jednak upoważnione do zastrzeżenia dla zmiany umowy formy mniej surowej niż forma przewidziana w ustawie dla jej zawarcia.

Przykład

Postanowienie umowy leasingu, zgodnie z którym strony mogą dokonać zmiany umowy za pośrednictwem poczty elektronicznej będzie nieważne, bowiem – jak wskazano wyżej – kodeks cywilny dla zawarcia tej umowy wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

W przypadku braku postanowień stron co do formy, w której powinna nastąpić modyfikacja umowy, znajduje zastosowanie ustawowa zasada, zgodnie z którą modyfikacja ta wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony zastrzegły dla jej zawarcia. W konsekwencji, nie można w drodze wymiany e-maili w sposób ważny zmienić umowy, dla której zawarcia ustawa przewiduje formę pisemną pod rygorem nieważności lub jedną z form wyższych. Także w przypadku, gdy strony przewidziały np. w umowie przedwstępnej lub ramowej, że zawarcie danej umowy wymaga pod rygorem nieważności zachowania formy pisemnej, aneks zmieniający tę umowę zawarty przez elektroniczny komunikator będzie nieważny.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Modyfikacja umowy

  • Wymóg formy szczególnej dla zawarcia umowy: brak ustawowych i przewidzianych przez strony wymogów co do formy zawarcia umowy

Przykład: umowa zlecenie

Czy można skutecznie zawrzeć tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Tak

Czy można skutecznie zmienić tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Tak, chyba że strony ustalą, że zmiana umowy wymaga zachowania formy szczególnej wyższej niż dokumentowa pod rygorem nieważności

  • Wymóg formy szczególnej dla zawarcia umowy: ustawowy wymóg formy dokumentowej pod rygorem ograniczeń dowodowych

Przykład: umowa pożyczki kwoty powyżej 1000 zł

Czy można skutecznie zawrzeć tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Tak

Czy można skutecznie zmienić tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Tak, chyba że strony ustalą, że zmiana umowy wymaga zachowania formy szczególnej wyższej niż dokumentowa pod rygorem nieważności

  • Wymóg formy szczególnej dla zawarcia umowy: ustawowy wymóg formy pisemnej pod rygorem ograniczeń dowodowych

Przykład: umowa kontraktacji

Czy można skutecznie zawrzeć tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Tak (zawarcie umowy bez zachpowania formy pisemnej skutkuje jednak obowiązywaniem ograniczeń dowodowych, chyba że występuje jedna z okoliczności je wyłączających)

Czy można skutecznie zmienić tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Tak, (zmiana umowy bez zachowamnia formy pisemnej skutkuje jednak obowiazywaniem ograniczeń dowodowych, chyba że występuje jedna z okoliczności je wyłaczających) chyba że strony ustalą, że zmiana umowy wymaga zachowania formy szczególnej wyższej niż dokumentowa pod rygorem nieważności

  • Wymóg formy szczególnej dla zawarcia umowy: ustawowy wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności

Przykład: umowa leasingu

Czy można skutecznie zawrzeć tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Nie

Czy można skutecznie zmienić tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Nie

  • Wymóg formy szczególnej dla zawarcia umowy: ustawowy wymóg formy wyższej niż zwykła forma pisemna

Przykład: umowa sprzedaży nieruchomości; umowa sprzedaży udziałów

Czy można skutecznie zawrzeć tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Nie

Czy można skutecznie zmienić tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Nie

  • Wymóg formy szczególnej dla zawarcia umowy: ustawowy wymóg formy wyższej niż dokumentowa zastrzeżony przez strony pod rygorem nieważności

Przykład: zawarty w umowie ramowej wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności dla jednostkowych umów dostawy określonych produktów

Czy można skutecznie zawrzeć tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Nie

Czy można skutecznie zmienić tę umowę przez e-mail/SMS/komunikator internetowy? Nie

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wypowiedzenie umowy zawartej w formie pisemnej za pośrednictwem poczty e-mail lub SMS

Zasadą jest, że umowa zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej powinna być wypowiedziana przy zachowaniu co najmniej formy dokumentowej pod rygorem ograniczeń dowodowych. To samo dotyczy rozwiązania umowy za porozumieniem stron oraz złożenia przez jedną ze stron oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Wyjątek od tej zasady może przewidywać zarówno ustawa, jak i treść zawartej przez strony umowy. Przedstawiona reguła oznacza, że na przykład umowa zlecenia zawarta w formie pisemnej, co do zasady, może zostać skutecznie wypowiedziana z zachowaniem formy dokumentowej, czyli np. poprzez e-mail, SMS lub komunikator internetowy. Wypowiedzenie wskazanego kontraktu bez zachowania co najmniej formy dokumentowej (np. przez telefon) wiąże się z opisanymi wyżej ograniczeniami dowodowymi w zakresie możliwości wykazania przed sądem istnienia i treści oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Jeśli natomiast strony zastrzegły dla wypowiedzenia wspomnianej umowy wymóg innej formy szczególnej (np. formy pisemnej) pod rygorem nieważności, oświadczenie w tym zakresie złożone w formie dokumentowej będzie nieważne.

Wymogi co do formy wypowiedzenia umowy może określać również ustawa.

Przykład

Niezależnie od postanowień stron, nieważne będzie wypowiedzenie umowy najmu lokalu mieszkalnego dokonane przez wynajmującego za pośrednictwem poczty elektronicznej. Przepisy przewidują bowiem w tym zakresie wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Ryzyko dotyczące zawierania umów przez e-mail, SMS itp.

Zawieraniu umów drogą elektroniczną często niestety towarzyszy zdawkowe lub nieprecyzyjne określenie wzajemnych praw i obowiązków kontrahentów, co może skutkować szeregiem negatywnych konsekwencji. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że ustalenia stron powinny obejmować uzgodnienie co najmniej tzw. istotnych postanowień umowy, rozumianych jako charakterystyczne, niezbędne elementy danego stosunku prawnego. Postanowienia te są różne w zależności od poszczególnych typów umów.

Przykład

Dla umowy sprzedaży postanowieniem istotnym będzie wskazanie przedmiotu sprzedaży i ceny. Dla umowy najmu – określenie przedmiotu najmu i wysokości czynszu.

Niejasne lub niekompletne określenie treści umowy może prowadzić do trudności związanych z interpretacją woli kontrahentów i przypisaniem kontraktowi cech danego stosunku prawnego (np. brak określenia ceny towaru może, w niektórych przypadkach, prowadzić do wątpliwości, czy nie została zawarta umowa darowizny).

Uzgodnienie podstawowych i niezbędnych elementów kontraktu nie zawsze wystarcza. Aby uniknąć nieporozumień w zakresie warunków realizacji umowy, istotne jest określenie jej postanowień w sposób odpowiadający intencjom stron oraz antycypując problemy z wykonywaniem umowy, które mogą powstać w przyszłości. Jeśli w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w drodze elektronicznej zawierane są kontrakty o zbliżonej treści, nieregulujące szczegółowo wszystkich aspektów danej transakcji (np. w postaci zamówień składanych pocztą elektroniczną, określających wyłącznie ilość towaru i termin dostawy), warto skonstruować umowę ramową regulującą w sposób precyzyjny zasady współpracy między kontrahentami. Alternatywą może być ustanowienie przez przedsiębiorcę regulaminu lub ogólnych warunków świadczenia usług, wysyłanych drugiej stronie jako załącznik do e-maila lub udostępnionych na stronie internetowej firmy.

W odniesieniu do umów zawieranych za pośrednictwem środków komunikacji na odległość, szczególnie istotne jest zadbanie o możliwość udowodnienia faktu zawarcia umowy oraz jej treści. Dlatego należy pamiętać o archiwizowaniu i przechowywaniu wszelkich, wymienianych z kontrahentami, wiadomości, związanych z transakcjami. Szczególne ryzyko wiąże się z kontraktami zawieranymi ustnie lub przez telefon. W tego rodzaju przypadkach samo wykazanie okoliczności związania się przez strony umową może okazać się w praktyce niemożliwe. Jeżeli jednak doszło już do zawarcia umowy w taki sposób, ryzyko można zniwelować, wysyłając kontrahentowi potwierdzenie ustnych lub telefonicznych ustaleń w formie maila lub innej wiadomości tekstowej. W wiadomości takiej zawrzeć należy przynajmniej najważniejsze warunki zawartego kontraktu oraz prośbę o ich potwierdzenie przez drugą stronę.

Zawieranie umów drogą elektroniczną wymaga także upewnienia się, że adresat korespondencji jest osobą uprawnioną do reprezentacji danego kontrahenta lub został przez taką osobę upoważniony do zawierania określonych kontraktów. W przypadku, gdy drugą stroną umowy jest przedsiębiorca, podstawowym środkiem bezpieczeństwa w tym zakresie powinna być weryfikacja osób uprawnionych do jego reprezentowania (np. członków zarządu spółki lub prokurenta) w szczególności poprzez zapoznanie się z danymi udostępnionymi w rejestrach publicznych, takich jak KRS lub CEIDG.

Szczególnej ostrożności wymaga nawiązywanie drogą elektroniczną relacji gospodarczych z nowymi, nieznanymi dotychczas kontrahentami. Jak wskazano wyżej, zachowanie formy dokumentowej czynności prawnej wymaga możliwości ustalenia tożsamości osoby składającej dane oświadczenie. W związku z tym, żądając przed sądem spełnienia świadczenia z umowy zawartej w formie dokumentowej, należy wykazać, że oświadczenie o związaniu się umową pochodzi od konkretnej osoby. Zawarcie kontraktu z osobą o niezweryfikowanej tożsamości lub np. podszywającą się pod określony podmiot może skutkować niemożnością skutecznego dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.

Niezależnie od podjęcia działań zmierzających do minimalizacji ryzyka kontraktowego, prowadząc działalność gospodarczą opartą o nowe technologie, należy mieć na uwadze dbałość o odpowiedni poziom zabezpieczenia przetwarzanych i przechowywanych w przestrzeni elektronicznej danych osobowych, finansowych lub innych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Aby zapewnić bezpieczeństwo zarówno samej firmy, jak i jej kontrahentów i pracowników niezbędne może okazać się korzystanie z odpowiednich narzędzi ochronnych z zakresu cyberbezpieczeństwa.

 

Komentarze

Prosimy o wypowiadanie się w komentarzach w sposób uprzejmy, z poszanowaniem innych uczestników dyskusji i ich odrębnych stanowisk. Komentując akceptujesz regulamin publikowania komentarzy.