Upadłość małego przedsiębiorcy

Nietrudno wyobrazić sobie sytuację, w której właściciel niewielkiego sklepu, czy też jakiegokolwiek innego małego przedsiębiorstwa jest zmuszony zakończyć swoją działalność.

Autorzy: Ewa Wyszyńska, adwokat w kancelarii BMSP Boryczko Malinowska i Mirosław Pankowski, asystent prawny w kancelarii BMSP Boryczko Malinowska

 

Przyczyn podjęcia decyzji o zakończeniu małej działalności gospodarczej może być wiele. Problem może dotyczyć chociażby niewypłacalności spowodowanej koniecznością spłaty kredytu. Co zrobić w takiej sytuacji? Czy ogłoszenie upadłości będzie dobrym wyjściem i jak to zrobić?

Na wstępie

Należy zastanowić się czy osoba prowadząca lokalną piekarnię czy na przykład solarium będzie podlegała przepisom ustawy Prawo upadłościowe, a także które konkretnie przepisy znajdą zastosowanie. Sięgając do wspomnianego aktu normatywnego już w art. 5 ust. 1 znajdziemy informację, iż ma ona zastosowanie wobec przedsiębiorców w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Kodeks cywilny z kolei w art. 431 stanowi, iż przedsiębiorcą jest między innymi osoba fizyczna prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Zatem zarówno właściciel solarium, jak i właściciel piekarni, a także inne osoby prowadzące chociażby jednoosobową działalność gospodarczą, w świetle prawa są przedsiębiorcami. W wyniku powyższego - podlegają oni przepisom Prawa upadłościowego i posiadają „zdolność upadłościową”.

Istnieje również odrębne postępowanie upadłościowe, potocznie zwane upadłością konsumencką. Postępowanie w tym zakresie reguluje również wspomniana ustawa Prawo Upadłościowe. Często osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą zadają pytanie, czy mogą ogłosić upadłość konsumencką. Dopóki nie upłynie rok od wykreślenia działalności gospodarczej z rejestru, takiej upadłości nie można zgłosić.

Definiujemy niewypłacalność

Podstawą do ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność. Definicję legalną niewypłacalności także znajdziemy w przepisach ustawy Prawo upadłościowe. W omawianym przypadku zastosowanie znajdzie artykuł 11 ust. 1 przywołanego aktu normatywnego, który stanowi, iż niewypłacalny jest dłużnik (w tym przypadku właściciel niewielkiej działalności gospodarczej) jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że stan ten ma miejsce, gdy przez trzy kolejne miesiące przedsiębiorca opóźnia się w wykonaniu zobowiązań pieniężnych, które są wymagalne, co wynika wprost z przepisu ustawy. Wymagalność roszczenia ma miejsce wtedy, gdy na przykład upłynął termin do zapłaty określonej sumy pieniężnej. Może to być kolejna rata kredytu. Nie ma znaczenia, z jakiego powodu dłużnik nie wykonuje zobowiązań. Ustawodawca nie określił też jakie dokładnie mają to być zobowiązania. W związku z tym można postawić tezę, że zobowiązania te nie muszą mieć związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Wniosek o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy i osoby fizycznej, w przypadku której od wykreślenia działalności z rejestru nie upłynął rok

Wniosek może złożyć zarówno przedsiębiorca, będący dłużnikiem, jak i wierzyciel przedsiębiorcy. Przedsiębiorca który stał się niewypłacalny, w przeciwieństwie do swoich wierzycieli, ma obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. W przeciwnym razie narazi się na odpowiedzialność za szkodę, która może powstać na skutek niezłożenia wniosku. Co powinno znaleźć się w takim wniosku? Jego elementy, niezbędne dla skuteczności wniosku zostały enumeratywnie wymienione w art. 22 Prawa upadłościowego.

Gdzie złożyć wniosek?

Sądem właściwym do rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości jest sąd rejonowy. Miejscowo właściwy będzie sąd głównego ośrodka podstawowej działalności przedsiębiorcy. W przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą lub zawodową domniemywa się, że głównym ośrodkiem jej podstawowej działalności jest główne miejsce wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej.

Należy zatem udać się do biura podawczego sądu gospodarczego lub przesłać kompletny wniosek wraz z załącznikami pocztą, na adres sądu.

Ile to kosztuje?

Należy pamiętać, że wniosek o ogłoszenie upadłości, by został rozpoznany przez sąd, musi być odpowiednio opłacony. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych obliguje do opłacenia wniosku w kwocie 1000 zł. Wnioskodawca musi też uiścić zaliczkę na wydatki w toku postępowania upadłościowego, w kwocie odpowiadającej jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ponadto do kosztów postępowania upadłościowego zalicza się wszelkie opłaty sądowe oraz wydatki niezbędne do osiągnięcia celu postępowania. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że jeżeli sąd uzna, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania, oddali wniosek o ogłoszenie upadłości.

Upadłość konsumencka?

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej wygląda nieco inaczej niż normalne postępowanie upadłościowe. Kiedy zatem przedsiębiorca może ogłosić upadłość na zasadach upadłości konsumenckiej?

1. Postępowanie upadłościowe w sprawach objętych przepisami dotyczącymi upadłości konsumenckiej prowadzi się także wtedy, gdy dłużnik ma jednego wierzyciela. Jeżeli zatem przedsiębiorca będzie niewypłacalny, ale jego wierzycielem będzie na przykład tylko bank, w którym ma kredyty, może on ogłosić upadłość na zasadach upadłości konsumenckiej.

2. Jeżeli przedsiębiorca w czasie prowadzenia działalności gospodarczej nie doprowadził do powstania żadnego niespłaconego zobowiązania, a niewypłacalność miała miejsce dopiero po wykreśleniu działalności z rejestru. W tym przypadku także mamy do czynienia z upadłością konsumencką.

3. Gdy od zamknięcia działalności gospodarczej upłynęło 10 lat. Zasady postępowania są podobne – należy uzupełnić wniosek na formularzu i złożyć go, wraz z określonymi przepisami ustawy załącznikami, w sądzie gospodarczym. Taki wniosek może jednak złożyć wyłącznie osoba zadłużona. Opłata od wniosku wynosi 30 zł. W przypadku gdy majątek niewypłacalnej osoby fizycznej jest zbyt mały do pokrycia kosztów postępowania upadłościowego – koszty postępowania tymczasowo pokryje Skarb Państwa, co nie spowoduje, jak w przypadku normalnego postępowania, oddalenia wniosku przez sąd.

Co to daje?

Upadłość konsumencka w przeciwieństwie do upadłości przedsiębiorcy ma charakter dobrowolny. Jej celem jest oddłużenie osoby fizycznej. Postępowanie jest dużo prostsze, nie wymaga sporych nakładów finansowych, a wymagania co do konstrukcji i załączników wniosku są dużo mniejsze. W obydwu rodzajach upadłości istnieje możliwość umorzenia tych zobowiązań upadłego, które w postępowaniu upadłościowym nie zostały zaspokojone. Różnica polega na tym, iż w postępowaniu dotyczącym przedsiębiorców prymat ma jak największe zaspokojenie wierzycieli, zaś w postępowaniu dotyczącym upadłości konsumenckiej celem jest zaspokojenie roszczeń wierzycieli w jak najwyższym stopniu przy jednoczesnym umorzeniu zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym.

Bardzo istotnym walorem upadłości konsumenckiej jest możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły. Zgodnie z przepisami, w takim przypadku, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.

Dłużnicy będący przedsiębiorcami powinni jednak pamiętać, że mimo, iż skutki upadłości konsumenckiej mogłyby być dla nich bardziej korzystne, wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego powinni złożyć nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. W sytuacji więc, gdy niewypłacalność nastąpiła w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, przedsiębiorca nie może z wnioskiem o ogłoszenie upadłości czekać na moment, w którym zgodnie z przepisami ustawy Prawo Upadłościowe, możliwe będzie złożenie wniosku o upadłość konsumencką.

Komentarze

Prosimy o wypowiadanie się w komentarzach w sposób uprzejmy, z poszanowaniem innych uczestników dyskusji i ich odrębnych stanowisk. Komentując akceptujesz regulamin publikowania komentarzy.